In De Telegraaf verscheen onlangs een artikel over een veelvoorkomende vraag: hoe merk je dat je eigenlijk te weinig slaapt? Dr. Ingrid Verbeek, somnoloog-slaaptherapeut bij het Centrum voor Slaapgeneeskunde van expertisecentrum Kempenhaeghe, zette in het interview de belangrijkste signalen en misverstanden op een rij.
Veel mensen ervaren slaapproblemen zoals moeilijk inslapen, te vroeg wakker worden of ’s nachts piekeren. Dr. Verbeek ziet dat slaap vaak wordt benaderd als iets wat je ‘aan’ en ‘uit’ zet, terwijl slaap juist nauw samenhangt met wat er overdag gebeurt. “Veel mensen zien slaap als een soort black box,” zegt zij. En: “De nacht is de spiegel van de dag.”
Slaaptekort: niet alleen een kwestie van uren
Het idee dat acht uur slaap voor iedereen de norm is, vraagt nuancering. Dr. Verbeek plaatst kanttekeningen bij de ‘perfecte acht uur’ en benadrukt dat een goede nachtrust gemiddeld rond zeven uur ligt, waarbij de eerste uren het belangrijkst zijn. Ook verandert slaap met de leeftijd. Vanaf ongeveer 45 jaar wordt de slaap doorgaans minder diep en zijn mensen ’s nachts sneller (even) wakker.
Een van de duidelijkste signalen van te weinig en/of kwalitatief slechte slaap is slaperigheid overdag. Dr. Verbeek maakt onderscheid in ernst: indutten in de avond op de bank voor de tv is iets anders dan wegdommelen tijdens een actieve bezigheid zoals lezen of computeren. Slaperigheid tijdens situaties die actieve aandacht vragen, zoals een gesprek of autorijden, is volgens haar ernstig. Naast slaperigheid kunnen ook weinig energie hebben, niet fris en fit zijn, prikkelbaarheid en concentratieproblemen wijzen op slaapgebrek.
Ritme, ontspanning en pas daarna kijken naar medische oorzaken
Wie structureel te laat naar bed gaat, kan een slaaptekort opbouwen en probeert dat in het weekend vaak te compenseren. Dr. Verbeek adviseert om, met uitzondering van uitgesproken avondmensen, niet te veel te ‘bijslapen’, omdat het ontbreken van een vast slaapritme juist vermoeidheid in stand kan houden.
Het gebruik van consumenten wearables om slaap te monitoren raadt dr. Verbeek af. Voor stappen of hartslag kunnen ze prima zijn, maar het meten van diepe slaap is volgens haar niet betrouwbaar, ze meten immers geen hersenactiviteit. Informatie van wearables kan juist onrust geven, waardoor iemand slechter gaat slapen.
Hulp bij slapen
Tot slot onderstreept dr. Verbeek dat slaap geen black box hoeft te blijven. Het is herstel van lichaam en geest en je hebt er zelf invloed op. Heb je klachten, bespreek ze dan met je huisarts en kijk samen welke aanpak kan werken.
Bij het Centrum voor Slaapgeneeskunde van Kempenhaeghe is uitgebreide kennis aanwezig over de slaap en alle bekende slaapstoornissen. Wij werken met een zeer uitgebreid team van specialisten, waaronder neurologen, longartsen, kinderartsen, psychologen en verpleegkundig specialisten. Allen zijn somnoloog: expert op het gebied van slaapgeneeskunde. Binnen ons centrum richten we ons vooral op patiënten bij wie het niet of niet goed genoeg lukt om de precieze slaapdiagnose te stellen, of bij wie de slaapstoornis onvoldoende onder controle is te krijgen. Daarnaast helpen we mensen met complexe of zeldzame slaapstoornissen, of combinaties van verschillende slaapproblemen. We hebben ook veel ervaring met slaapstoornissen bij kinderen, ouderen en mensen met een verstandelijke beperking.
In de media
Het interview met dr. Ingrid Verbeek verscheen onlangs in De Telegraaf (papieren editie).