Terugblik Update@Kempenhaeghe 2026 – innovatie in slaap, epilepsie en neurotechnologie

Tijdens Update@Kempenhaeghe op 27 maart 2026 kwamen zorgprofessionals, onderzoekers en technologische innovators samen om de nieuwste inzichten te delen op het gebied van slaapgeneeskunde, epilepsie en neurotechnologie. 

De opening werd gedaan door bestuursvoorzitter Anouk Vermeer: “Met trots openen we de 26ste editie van Update@Kempenhaeghe. Dit symposium laat zien waar wij voor staan: het samenbrengen van kennis, expertise en partnerschap om de zorg voor mensen met epilepsie en slaapstoornissen continu te verbeteren. Vanuit onze ambitie om te verdiepen én te verbreden, bouwen we verder aan onze rol als expertisecentrum, waarin we op unieke wijze multidisciplinair samenwerken en de patiënt altijd centraal stellen. Samen met onze partners creëren we zo nieuwe inzichten en betekenisvolle vooruitgang.”

In de ochtend stond onder voorzitterschap van dr. Ilse van Straaten en prof. dr. Sebastiaan Overeem een gezamenlijke sessie over slaap en epilepsie op het programma: nachtelijke onrust, aandoeningen op het grensvlak van epileptologie en slaapgeneeskunde.

Nachtelijke onrust is diagnostisch complex door de overlap tussen slaapstoornissen en epileptische verschijnselen. Voor patiënten met nachtelijke motorische onrust, abnormaal gedrag tijdens de slaap of een verminderde slaapkwaliteit is het onderscheid tussen epileptische en niet‑epileptische oorzaken essentieel vanwege de sterk uiteenlopende behandelopties. Dit vereist kennis van zowel somnologische als epileptologische aandoeningen. In de sessie werden NREM‑parasomnieën en nachtelijke epileptische aanvallen besproken, aangevuld met nieuwe inzichten in patiëntbeleving en diagnostiek. Aan de hand van casuïstiek werden verschillen tussen deze aandoeningen verder toegelicht.

Prof. Francesca Siclari presenteerde haar toonaangevende onderzoek naar parasomnieën en high‑density EEG. Ze liet zien hoe subjectieve ervaringen tijdens slaapwandelen samenhangen met specifieke hersenactiviteitspatronen. Waar slaapwandelen traditioneel werd gezien als een automatische, onbewuste toestand, laat haar onderzoek zien dat bewustzijn juist kan variëren van het volledig ontbreken van ervaring tot levendige dromen. Deze inzichten helpen om onderscheid te maken tussen parasomnieën en nachtelijke epilepsie-aanvallen en dragen bij aan bredere inzichten in droomgeneratie en de neurale basis van bewustzijn.

Drs. Borina Gagaouzova benaderde in haar voordracht frontale aanvallen vanuit drie invalshoeken: anatomie, kliniek en EEG. Door deze drie pijlers te bundelen, bood de voordracht duidelijke handvatten om frontale aanvallen sneller en nauwkeuriger te herkennen.

Dr. Annelien Mertens ging in op de invloed van slaap op epilepsie en omgekeerd. Ze besprak waarom sommige epilepsiesyndromen vooral ’s nachts aanvallen geven en hoe verstoorde slaappatronen de epilepsie kunnen verergeren. Haar presentatie gaf een overzicht van de belangrijkste interacties tussen slaap en epilepsie en bood waardevolle handvatten voor geïntegreerde diagnostiek en behandeling.

In deze high tech sessie onder voorzitterschap van dr. Ilse van Straaten en dr. Olaf Schijns, werden door dr. Raymond van Ee, Anemoon Bosch en Rick van Lanen de nieuwste technische ontwikkelingen in de epilepsiediagnostiek behandeld, met speciale aandacht voor innovatieve MRI‑technieken die profiteren van digitalisering, automatisering en AI. Er werd ingegaan op het vergroten van de diagnostische nauwkeurigheid bij het opsporen van epilepsiechirurgische foci, waarbij MRI‑scans met hogere veldsterkte tot 7 Tesla een gedetailleerder beeld kunnen bieden dan standaard 3 Tesla‑scans. 

Er kwamen ook recente ontwikkelingen in aanvalsdetectie aan bod, gericht op het verbeteren van de alarmering en het uitbreiden van de toepasbaarheid van detectiesystemen voor verschillende typen aanvallen en patiëntgroepen.

In deze high touch sessie onder voorzitterschap van Jessie de Ridder en Kim Rijkers werd door de sprekers Ali Jahanshahi, Selmer Lauwers, Mieke Daamen en Lynn Hendriks belicht hoe gewerkt wordt aan toekomstbestendige, persoonsgerichte zorg voor mensen met epilepsie.  Vanuit het aandachtsgebied ‘genetica en celbiologie’ werd toegelicht hoe moderne neurobiologische technieken met patiëntmateriaal bijdragen aan het ontwikkelen van patiëntgerichte behandelingen en er werd ingegaan op maatwerk in de spreekkamer, met of zonder genetische diagnostiek, en het bespreken aandachtspunten rond de transitie van kindgerichte naar volwassenenzorg.

Mieke Daamen en Lynn Hendriks deelden een herkenbaar en praktijkgericht verhaal over wat het opgroeien met epilepsie met zich meebrengt. Thema’s zoals loslaten, risico‑analyse, acceptatie, compliance en stigma kwamen uitgebreid aan bod. De presentatie liet zien hoe een multidisciplinaire aanpak en een speciaal hiervoor ingericht poliklinisch zorgpad specifieke aandachtspunten tijdens de transitie van jongere naar volwassene met epilepsie kan adresseren.

Deze sessie, voorgezeten door Annemiek Braam en Pauline van Hirtum, met de sprekers Ysbrand van der Werf, Roselyne M. Rijsman, Denise Bijlenga en Nanette Waterhout behandelde de complexe interacties binnen de slaapgeneeskunde, waarin verschillende aandoeningen elkaar kunnen beïnvloeden en de diagnostiek en behandeling bemoeilijken. De overlap tussen slaapapneu, het rustelozebenensyndroom en periodieke beenbewegingen tijdens de slaap werden besproken, evenals de mogelijke bidirectionele relatie tussen deze aandoeningen. Daarnaast werd ingegaan op de samenhang tussen slaapstoornissen en psychiatrische problematiek en op de specifieke uitdagingen van slaapstoornissen bij oudere patiënten.

De tweede slaaptrack, voorgezeten door Marijke Gordijn en Ingrid Verbeek, met als sprekers Marijke Gordijn, Karin van Rijn, en Daniel Aeschbach behandelde verstoringen van de interne biologische klok en de gevolgen daarvan voor het slaap‑waakritme. Non‑24‑Sleep‑Wake Disorder werd besproken als voorbeeld van een aandoening waarbij de interne klok geleidelijk ontregeld raakt, met aanzienlijke slaap‑waakproblemen tot gevolg. De nieuwste richtlijnen voor de diagnose en behandeling van circadiane slaap‑waakstoornissen kwamen aan bod, inclusief zowel gevestigde interventies als veelbelovende nieuwe behandelstrategieën. Daarnaast werd ingegaan op de wisselwerking tussen de interne klok en externe factoren die de circadiane timing kunnen verstoren. De sessie bood een helder overzicht van de belangrijkste uitdagingen en actuele inzichten rond slaap‑waakstoornissen die ontstaan door circadiane desynchronisatie.

Dr. Marijke Gordijn belichtte dat circadiane ritmestoornissen ontstaan wanneer de interne klok niet aansluit bij sociale of gewenste slaaptijden, wat kan leiden tot slaaptekort, verminderde alertheid en stemmingsklachten. Diagnostiek gebeurt via klinische interviews aangevuld met minimaal 14 dagen slaap waakmonitoring en zo nodig meting van de biologische klokfase op basis van melatonine. De behandeling richt zich op het verschuiven van het ritme met lichttherapie, donkerte en melatonine, alles op het juiste moment. De informatie was gebaseerd op de verwachte publicatie van de nieuwste richtlijnen voor de diagnose en behandeling van circadiane slaap-waakstoornissen (CRSWD), met aandacht voor zowel gevestigde therapeutische benaderingen als nieuwe, veelbelovende strategieën voor de klinische praktijk.

Tijdens Update@Kempenhaeghe deelden ook onderzoekers via een pitch en/of posterpresentatie hun onderzoeken. Binnenkort delen we via LinkedIn steeds een onderzoeker met zijn of haar project om onderzoek nog zichtbaarder te maken. 

Wilt u op de hoogte blijven van het volgende symposium Update@Kempenhaeghe, laat dan uw contactgegevens achter op onze eventwebsite www.kempenhaeghe-events.nl en houd onze LinkedInpagina in de gaten.