Nieuws
Lees voor

Epilepsie bestrijden met elektrodes op het hoofd

Het stimuleren van de hersenen met diep ingebrachte elektrodes is succesvol, maar erg ingrijpend. Onderzoekers van de TU Eindhoven, Kempenhaeghe, Philips Neuro en Universiteit Gent gaan daarom werken aan een methode om hersenen te stimuleren met elektrodes die op het hoofd worden aangebracht, in plaats van erin. Hun doel is om patiënten met ernstige epilepsie een op maat gesneden behandeling te kunnen bieden. Terloops gaan ze ook de wetenschappelijke discussie over de werkzaamheid van ‘non-invasive electrical neurostimulation’ beslechten.

Epilepsie treft ongeveer 120.000 mensen in Nederland. Zo’n dertig procent van hen reageert niet op medicatie en houdt aanvallen. Voor deze groep kan elektrische breinstimulatie een oplossing zijn. DBS (diepe breinstimulatie), met elektrodes diep in de hersenen, heeft al bewezen effectief te zijn. De elektrodes moeten hierbij nauwkeurig geplaatst worden, zodat ze precies het juiste hersengebiedje prikkelen. Die nauwkeurigheid is tot heden een bottleneck voor niet-invasieve neurostimulatie, want het is nog onvoldoende bekend waar precies gestimuleerd moet worden en het is van buitenaf nog moeilijker om met de stimulatiestroom de juiste plek in de hersenen te bereiken.

Afbeelding
Lees voor

Gepersonaliseerd

De onderzoekers verwachten dat een nieuw medisch instrument van Philips Neuro de oplossing biedt voor focale aanvallen; aanvallen in een specifiek deel van de hersenen. Het gaat om een systeem met 256 elektrodes dat niet alleen hersenactiviteit meet (EEG), maar in principe ook heel gericht stroom kan aanbrengen. Projectleider en technisch onderzoeksleider Rob Mestrom van de TU Eindhoven: “Dit instrument biedt ons dus de unieke mogelijkheid om nauwkeuriger dan voorheen te zien waar precies in de hersenen een epileptische aanval plaats vindt. Vervolgens gaan we precies dat punt stimuleren en kunnen direct meten wat het effect is.” De aanpak wordt daarmee gepersonaliseerd, doordat hij is afgestemd op de metingen bij de individuele patiënt.

Het basisidee van het project, met de naam PerStim, is eenvoudig, vertelt Paul Boon, klinisch onderzoeksleider en hoogleraar van de UGent en TU Eindhoven, “Wanneer we de bron van de aanval hebben gelokaliseerd, richten we op die plek een elektrische stimulus die precies het tegenovergestelde is van de gemeten activiteit. Daardoor zou de aanval moeten ‘uitdoven’.” We gaan dit onderzoeken met zowel gelijkstroom als wisselstroom.

 

Lees voor

Klinische testen

De eerste stap in het onderzoeksproject is de ontwikkeling van een gepersonaliseerd rekenmodel om nauwkeurig de epileptische focus te kunnen reconstrueren. Daarna gaan de onderzoekers de stimulatieparameters bepalen om de gewenste focus van de stimulatie te bereiken. Vervolgens gaan ze bekijken hoe ze het beste het effect van stimulatie kunnen meten. De resultaten worden gaandeweg toegepast in klinische testen. Voor het project worden twee promovendi en een postdoc aangesteld. Het onderzoek, met een budget van 1.9 miljoen euro, is deel van het Eindhoven MedTech Innovation Center (e/MTIC), een brede onderzoekssamenwerking tussen onder meer de TU/e, Kempenhaeghe en Philips.

Foto van het HD EEG instrument van Philips Neuro. Foto: Philips.

Lees voor

Vraagtekens

Afgelopen jaar werden in het wetenschappelijke topjournal Cell vraagtekens geplaatst bij de werkzaamheid van non-invasieve hersenstimulatie. In een studie met metingen in de hersenen van net overleden proefpersonen, bleek het grootste deel van de elektrische prikkels het beoogde gebied namelijk helemaal niet te bereiken. Paul Boon: “Wij kunnen met ons onderzoek straks definitief de vraag beantwoorden of het werkt, en we gaan laten zien hoe je dit gepersonaliseerd kunt toepassen bij focale epilepsie.”

 

Lees voor

Paul Boon benoemd tot hoogleraar TU/e

De start van project PerStim valt tegelijk met de aanstelling van prof. dr. Paul Boon als deeltijd-hoogleraar aan de TU Eindhoven op de leerstoel Neuromodulatie. Boon is als hoofd van de afdeling Neurologie werkzaam in het Universitair Ziekenhuis in Gent en sinds 2002 hoogleraar Neurologie aldaar. Ook is Boon reeds twintig jaar verbonden aan Kempenhaeghe. Als directeur Onderzoek & Ontwikkeling legde hij daar een stevig fundament voor de wetenschappelijk activiteiten van dit expertisecentrum op het gebied van epilepsie en slaapstoornissen. Sinds 2018 is Boon als strategisch adviseur Wetenschappelijk Onderzoek voor de raad van bestuur, nauw betrokken bij Kempenhaeghe.  Boons leerstoel aan de TU Eindhoven vloeit voort uit een jarenlange samenwerking en een overeenkomst getekend in 2016 in aanwezigheid van Mark Rutte en Geert Bourgeois, de premiers van Nederland en Vlaanderen. De Universiteit Gent, het Universitair Ziekenhuis Gent, de TU Eindhoven en Kempenhaeghe legden daarin de intentie vast tot samenwerking in onderzoek naar hersenveroudering. De aanstelling van Boon in Eindhoven, per 1 februari 2019, wordt gefinancierd door het Epilepsiefonds.

Bericht voor patiënten
Het onderzoek naar het heel gericht bestrijden van epilepsie met elektrodes op het hoofd is zojuist van start gegaan en wordt nog niet in de praktijk toegepast. Dat zal nog enige tijd duren. Zodra er resultaten bekend zijn, zullen wij die op onze website bekend maken. Uiteraard kunt u voor vragen over het onderzoek altijd bij uw eigen behandelend specialist terecht.