Onderzoeksgroep Neurofysiologie

Toepassing van magneto-encephalografie (MEG) bleek een toegevoegde waarde te hebben ten opzichte van het EEG, ook in de ‘routinediagnostiek’ van epilepsie. Vanaf 2009 wordt getracht om via een nieuw zorgvernieuwingsproject een en ander in een grotere groep patiënten (n = 100) aan te tonen. Ook de meer fundamentele aspecten van het MEG werden de afgelopen jaren door dr. P.P.W. Ossenblok onderzocht, zoals de signaal-ruisverhoudingen in de diverse hersengebieden en de rol van het MEG bij het ‘lokaliseren’ van absence-epilepsie (met de afdeling psychologie en het F.C. Donders centrum van de Radboud Universiteit Nijmegen). Na de komst van de MRI is samen met de KNF-afdeling gecombineerd EEG- en MRI-onderzoek ontwikkeld (zie onderzoeksgroep MRI).

Corticale focus theorie voor absence epilepsie bij kinderen
ir. I. Westmijse (Radboud Universiteit Nijmegen / KH), dr. P.P.W. Ossenblok, dr. B.W. Gunning en dr. G. van Luijtelaar (Radboud Universiteit Nijmegen)

Implementatie van MEG voor de klinische praktijk
dr. P.P.W. Ossenblok, drs. A.J. Colon, drs. S.C.M. Ebus en R. Gielen

Detectie van obstructieve apneus en hypopneus bij slaapafhankelijke ademhalingsstoornissen
ir. P.J. van Houdt, dr. P.P.W. Ossenblok, dr. M.G. van Erp, R.J.J. Krijn en P.J.M. Cluitmans (TU/e)

Bij het project aanvalsdetectie is dr. T. Nijssen in september 2008 gepromoveerd op het meten en analyseren van bewegingen tijdens aanvallen (via accelerometrie).

De reeds in 2005 gestarte ontwikkeling van een aanvalsdetector op basis van hartslagveranderingen heeft in 2006 geleid tot een pre-prototype (met het bedrijf I-Products). Dit is toegepast in de kliniek door middel van het video-observatiesysteem (VOS) met behulp van event-detectie. Vanaf 2009 is deze ontwikkeling in een definitieve fase gekomen via de ontwikkeling van een draadloos model door Holst BV. De klinische tests van dit model zijn eind 2009 begonnen.

Het aanvalsdetectie-onderzoek is in 2009 uitgebreid met een nieuw landelijk consortium waarin behalve Kempenhaeghe ook het Universitair Medisch Centrum Utrecht en SEIN participeren. De coördinatie van het consortium geschiedt vanuit Utrecht. Het consortium heeft een subsidieaanvraag ingediend voor ‘Nieuwe Instrumenten in de Gezondheidszorg’. In dit nieuwe project zullen hartfrequentie, beweging (accelerometrie en video-analyse) en geluid (audio-analyse) in één geïntegreerd detectiesysteem worden toegepast.


Vitruvius

Het doel van het Vitruvius- project is de ontwikkeling van een veilig, universeel, draadloos persoonlijk meetsysteem, dat op meerdere toepassingsgebieden ingezet kan worden (bijvoorbeeld voor sport èn zorg) en door niet-technisch geschoolde gebruikers ‘geprogrammeerd’ kan worden. Als use-case worden twee algoritmen van Kempenhaeghe geïmplementeerd: één om epilepsie-aanvallen te detecteren en één om slaapgerelateerde condities te detecteren. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de nieuwste draadloze sensoren voor het meten van onder andere ECG, beweging en ademhaling.

Partners in dit onderzoek zijn Technische Universiteit Eindhoven (Signal processing systems Group en System architecture and networking Group), Twente institute for wireless and mobile Communications, Medecs BV en Hobo Heeze BV.

Medewerkers
dr. J.B.A.M. Arends, M. Bakermans, P. Bijkerk, ir. M. van Bussel, H. Geeris, dr. A.M. Janner, dr. ir. P. Griep, drs. I.Y. Tan, B. Vledder (SEIN) en drs. S.C.M. Ebus


Ontwikkeling en validatie van een prototype om epilepsie-aanvallen te detecteren op basis van hartslag

Holst Centre is expert in ‘ultra’energiezuinige, geminiaturiseerde technologie onder andere op het gebied van draadloze sensoren. Kempenhaeghe ontwikkelt met Holst een prototype, dat hartslag analyseert en onmiddellijk alarmeert bij ernstige epilepsie-aanvallen. Het op het lichaam gedragen prototype wordt in een kleinschalig haalbaarheidsonderzoek gevalideerd bij cliënten van Kempenhaeghe. De uitkomsten van de door clinici geannoteerde data worden gebruikt om het algoritme te finetunen.

Partners in dit onderzoek zijn Holst Centre en Hobo Heeze BV.

Medewerkers
dr. J.B.A.M. Arends, M. Bakermans, P. Bijkerk, ir. M. van Bussel, H. Geeris, dr. A.M. Janner, dr. ir. P. Griep, drs. I.Y. Tan, B. Vledder (SEIN) en drs. S.C.M. Ebus

Het verwijsonderzoek epilepsiechirurgie en het doelmatigheidsonderzoek epilepsiechirurgie zijn voltooid (promotie van dr. S. Uijl in Utrecht, 2008).

Na de introductie van het intracranieel onderzoek door drs. A.J. Colon in 2008, wordt binnenkort ook gestart met wetenschappelijk onderzoek tijdens intracraniële registraties (met het F.C. Donders centrum in Nijmegen).


De rol van hippocampale oscillaties gemeten met het intracerebrale EEG: EEG bij geheugenprocessen
dr. P.P.W. Ossenblok, drs. A.J. Colon, dr. M. Hendriks, dr. O. Jensen en dr. E. Maris

Het promotieproject van drs. S.C.M. Ebus 'De betekenis van interictale EEG-activiteit voor cognitie en gedrag' naar de betekenis van veranderingen van interictale activiteit in het EEG voor het voorspellen van de verandering van het aantal aanvallen bij temporale epilepsie, heeft enkele wijzigingen ondergaan en richt zich nu op een aantal deelstudies, te weten:
- Een prospectieve studie naar EEG-veranderingen bij het ketogeen dieet. Vraagstelling: Verandert het ketogeen dieet de frequentie van interictale epileptiforme activiteit en/of het achtergrondpatroon? Het onderzoeksprotocol omvat een baseline-EEG, herhaling van een vroeg EEG op zes weken na start ketogeen dieet, en herhaling van het EEG na één jaar ketogeen dieet (of bij staken van het dieet).
- Een studie naar de correlatie van de frequentie van interictale epileptiforme activiteit met cognitieve testen, bij kinderen verwezen voor epilepsie en leer- en gedragsstoornissen. Het betreft een retrospectieve studie bij 189 kinderen verwezen tussen 2002 en 2008.
- Een prospectieve studie bij kinderen met frequente interictale epileptiforme activiteit met als vraagstelling: Wat is het beloop met betrekking tot de EEG-afwijkingen, cognitie en gedrag? Subvraagstelling: Is clobazam effectief in het verminderen van interictale epileptiforme activiteit? Het onderzoeksprotocol omvat een baseline-24-uurs-EEG, psychologisch onderzoek en vragenlijst, hetgeen wordt herhaald na zes en na vierentwintig maanden. Er is een apart protocol voor kinderen die behandeld worden met clobazam.

Er is de afgelopen jaren ook kwaliteitsonderzoek uitgevoerd op de afdeling KNF, zoals
- de waarde van herbeoordeling van het EEG
- het herkennen van non-REM parasomnieën via hartslagdetectie
- de zinvolheid van aanvragen van 24-uurs EEG’s bij kinderen
- verandering door het EEG in de klinische diagnose bij kinderen met epilepsie en leerstoornissen.

Het is de bedoeling om de komende jaren dit kwaliteitsonderzoek uit te breiden. Hierbij spelen de physician assistants (N. Duis, I. van der Linden) een cruciale rol als spil tussen de artsen en laboranten.